Bilgelik yolunda ilerlemek [4]: Modern dünyanın hızına karşı felsefi direniş

Ümit Kardaş

17-11-2026 04:31

Felsefi akımlar çerçevesinde konuya yaklaşıp bu görüşlerin modern dünyaya nasıl uygulanabileceğine de bakalım.

Epiktetos, Seneca ve Marcus Aurelius gibi önemli temsilcileri olan Stoacılık, Antik Yunan'da doğmuş, Roma düşüncesinde gelişmiş bir felsefe olup temel esasını şöyle özetleyebiliriz: Hayatımızda kontrol edebildiğimiz şeylerle kontrol edemediğimiz şeyleri birbirinden ayırmalıyız. Başkalarının düşünceleri, toplumun beklentileri, yaşlanmak, ölüm ve geçmiş bizim kontrolümüzde değildir. Fakat bunlara karşı geliştirdiğimiz tutum bizim sorumluluğumuzdadır.

Bugünün dünyasında bu felsefi yaklaşımdan başkalarının beğenisini ölçü kabul etmemek, her gerilimli duruma enerjimizi harcamamak, başarı ölçüsü olarak sadece para, statü ve şöhreti esas almamak, yaşlanmayı bir çöküş değil, hayatın doğal bir evresi olarak görmek gibi sonuçlar çıkarabiliriz.

Aşk ilişkisinde bir insanı sahiplenmek yerine onun özgürlüğünü kabul ederek, sevdiğimiz insanın bizim beklentilerimize göre yaşamasını beklememek. Ölümü hayata karşı bir tehdit olarak değil, hayatın doğal bir sınırı olarak görmek. Stoacılık bize "dünyayı yönetemeyebilirsin, ama kendi iç dünyanı yönetmek için çaba gösterebilirsin" demekte.

Epikürcülüğün temsilcisi Epiküros, günümüz tüketim toplumuna karşı en anlamlı cevaplardan birini verirken mutluluğun daha çok şeye sahip olmakta değil, gereksiz arzuların esaretinden kurtulmakta olduğunu belirtir.

Epiküros üç tür arzudan söz eder. Beslenmek, barınmak, güvenlik ve dostluğu doğal ve zorunlu olarak birinci sıraya koyarken, lüks yiyecekler, konfor ve gösterişi doğal ama zorunlu olmayan arzular olarak ikinci sıraya koyar. Aşırı servet, güç, şöhret ve başkalarının hayranlığını istemeyi ise doğal olmayan sınırsız arzular olarak üçüncü sırada değerlendirir.

Modern tüketim kültürü bu üçüncü grubu sürekli besler. Her zaman daha iyi bir telefon, daha pahalı bir otomobil, daha genç bir görünüm, daha fazla takipçi ve daha fazla beğeni arzu edilirken, insan sahip olduklarıyla tatmin olamaz hale gelir.

Bugünün dünyasında bu felsefi yaklaşımdan, bir şeyi gerçekten istediğimiz için mi, yoksa başkalarına özendiğimiz için mi istediğimizi sorgulamak, çok dost edinmek yerine nitelikli dostlar edinmek, doğayla, yürüyüşle, kitap okumakla, sohbet etmekle yetinebilmeyi öğrenmek, mutluluğu ulaşılacak bir hedef olmaktan çıkarıp an içinde kalabilmek gibi sonuçlar çıkarabiliriz.

Aşk ilişkisinde; bir insanın bize sağlayacağı hazdan önce onunla kurduğumuz dostluğun, güvenin ve paylaşımın değerini görmek. Ölümü "ölüm varken biz yokuz, biz varken ölüm yok" düşüncesinden hareketle sürekli korkulacak bir gelecek olarak düşünmek yerine, yaşadığımız anın kıymetini bilmek.

Varoluşçu filozoflardan Martin Heidegger'in, Varlık ve Zaman adlı eserinde geliştirdiği temel düşüncelerden biri, ölümün, yalnızca hayatın sonunda gerçekleşecek biyolojik bir olay olmadığı, aynı zamanda insanın varoluşunu anlamlandırmasını sağlayan temel bir sınır olduğudur.

Heidegger'e göre ölümün farkında olmak, insanı gündelik hayatın sıradanlığından çıkarabilir. Başkalarının nasıl yaşadığına bakarak yaşamak yerine, kendi hayatının sorumluluğunu üstlenmeyi sağlar.

Bir insanın önünde sınırsız zaman olduğunu varsaydığımızda önemli kararlarını sürekli erteleyebilir. Sevgisini ifade etmeyi, bir kitabı okumayı, bir dostunu aramayı, bir hayalini gerçekleştirmeyi sonraya bırakabilir. Ama zamanın sınırlı olduğunu gerçekten kavradığında öncelikleri değişir.

Bugünün dünyasında bu felsefi yaklaşımdan; başkalarının beklentilerine göre değil, kendi değerlerimize göre yaşamak, sevdiğimiz insanların ölümlü olduğunu bilerek onlara sevgimizi ifade etmek için uygun zamanı beklememek, her günün geri dönmeyecek bir zaman dilimi olduğunu kabul etmek gibi sonuçlar çıkarabiliriz.

Ölümün farkındalığı karamsarlık değil, hayatı ciddiye alma biçimidir. Ölümü unutmak, hayatı sonsuzlaştırmaz; çoğu zaman hayatı ertelememize neden olur.

Sosyolog, psikanalist ve filozof Erich Fromm, Sahip olmak ya da Olmak ve Sevme Sanatı isimli kitaplarında modern tüketim toplumunun insan üzerindeki etkilerini anlatır.

Fromm iki farklı yaşam biçimini karşılaştırırken, "sahip olmayı", insanları, nesneleri, bilgiyi ve hatta sevgiyi sahip olunacak şeyler olarak görmek şeklinde tanımlar; "olmak" kavramını ise, yaşamak, üretmek, paylaşmak, düşünmek ve kendini gerçekleştirmek olarak açıklar.

Modern insan çoğu zaman sevgiyi bile sahip olmak üzerinden tanımlar. Birini sevdiğini söyler ama onu kontrol etmek ister. Kıskançlığı sevgisinin kanıtı sayar. Karşısındaki insanı kendi mutluluğunun aracı haline getirir. Fromm'a göre gerçek sevgi, bir duygu patlamasından ibaret değildir. İlgi, sorumluluk, saygı ve bilgi gerektiren bir sanattır.

Bu felsefi yaklaşımdan; insanları sosyal statülerine göre değerlendirmemek, ilişkilerde sürekli karşılık beklememek, sevdiğimiz insanın bireyselliğine saygı göstermek, bilgiyi bir üstünlük aracı değil kendimizi geliştirme yolu olarak görmek, biriktirmekten çok paylaşmaya önem vermek gibi sonuçlar çıkarabiliriz.

Sevmek, karşımızdaki insanı kendimize ait kılmak değil, onun kendi varlığı içinde gelişmesine katkıda bulunmaktır. Sevginin karşıtı nefret değil, çoğu zaman sahip olma arzusudur.

Almanya vatandaşı Güney Koreli yazar, filozof ve kültür eleştirmeni Byung-Chul Han, performans toplumuna ve tüketilen aşka itiraz ederken dijitalleşme ve başarı baskısıyla tükenmişliğe yol açan yorgunluk toplumunu irdeler.

Han, modern insanın artık yalnızca dışarıdan baskı altında olmadığını, kendi kendisinin de sömürücüsü haline geldiğini ileri sürer. İnsan kendini sürekli daha başarılı, daha üretken, daha genç, daha güzel ve daha görünür olmak zorunda hisseder. Sosyal medya bu durumu daha da derinleştirir. İnsan artık yalnızca yaşamaz; yaşadığını sürekli sergiler. Bir ilişkinin kendisinden çok başkalarına gösterilmesi, bir düşüncenin derinliğinden çok aldığı beğeni önem kazanır.

Han'a göre gerçek aşk, insanın kendi benliğinin sınırlarını aşarak başka bir insanın farklılığıyla karşılaşabilmesini gerektirir. Oysa tüketim kültürü bize sürekli kendi arzularımıza uygun olanı seçmemizi öğütler.

İnsanlar da birer tüketim nesnesine dönüşür: "Bu ilişki beklentilerimi karşılamıyor, daha güzelini, daha uyumlusunu, daha heyecan vericisini bulabilirim." Böylece aşk, emek verilmesi gereken bir ilişki olmaktan çıkar, memnuniyet sağladığı sürece devam eden bir alışverişe dönüşür.

Han, bizi her an ulaşılabilir olma zorunluluğundan kurtulmaya, sosyal medyada görünmek yerine gerçek ilişkiler kurmaya, bir insanı hemen değerlendirmek ve dışlamak yerine onu tanımaya çalışmaya, sessizliğe, yalnızlığa ve düşünmeye yer açmaya, her şeyi verimlilik ve fayda ölçüsüyle değerlendirmemeye, tefekkür hayatını yeniden canlandırarak sürekli bir şey yapmak yerine bazen yalnızca düşünmeye, seyretmeye ve var olmaya çağırmakta.

Han, bu çağrıyı yaparken modern dünyanın hızına karşı en güçlü felsefi direnişlerden birini göstermekte.

Frankfurt Okulu geleneğinin ve Eleştirel Teori'nin çağdaş temsilcilerinden biri olan Alman sosyolog ve siyaset bilimci Harmurt Rosa, modern dünyanın hız sorununu doğrudan ele alır. Rosa, "toplumsal hızlanma", "yabancılaşma" ve "rezonans" gibi önemli kavramlara yoğunlaşarak vurgu yapar.

Ona göre modern toplumda teknoloji, iletişim, çalışma hayatı ve toplumsal değişim giderek hızlanmaktadır. Ancak hızlanma, insana mutlaka daha fazla zaman kazandırmaz. Tam tersine, insan kendisini sürekli yetişmek zorunda olduğu bir yarışın içinde bulur. Modern toplumun temel sorunu, teknoloji ve hayatın hızlanmasıdır.

Bu durum; teknolojinin, toplumsal değişimin ve yaşam tempolarının sürekli artmasına, dolayısıyla bireyin zamana yetişememesine, yabancılaşmasına, dünyayla, doğayla, kendi bedeniyle ve toplumla olan bağını kaybetmesine yol açar.

Rosa'nın asıl önerisi, yalnızca yavaşlamak değildir. Onun rezonans kavramı çok daha derin bir anlam taşır. Rezonans, insanın dünyayla karşılıklı, canlı ve anlamlı bir ilişki kurabilmesidir. Hızlanmaya ve yabancılaşmaya karşı bir panzehir olarak sunduğu merkezi bir kavram. Rezonans; dünyanın sınırsızca denetlenip kontrol edilmeye çalışılması yerine, insan ile dünya arasında karşılıklı bir "ses verme ve ses alma" ilişkisi kurmak, dünyaya açık ve duyarlı olmaya işaret eder.

Örneğin: bir müzik eserini dinlerken gerçekten etkilenmek, bir kitap okurken düşüncelerimizin değişmesi, bir dostla konuşurken zamanın nasıl geçtiğini fark etmemek, doğada yürürken kendimizi doğanın bir parçası hissetmek, sevdiğimiz insanla sessizce oturabilmek. Bunlar tüketilen deneyimler değil, insanı dönüştüren yaşantılardır.

Sonuç olarak hayatı yapılacak işler toplamı olarak değil, anlamlı karşılaşmalar bütünü olarak görmeliyiz.

Devam edeceğim.

DİĞER YAZILARI Bilgelik yolunda ilerlemek [3]: Aşk ve ölüm 01-01-1970 03:00 Bilgelik yolunda ilerlemek [2]: Aşk ve ölüm 01-01-1970 03:00 Bilgelik yolunda ilerlemek 01-01-1970 03:00 Bir ara duraktı 'eylül' 01-01-1970 03:00 Hukukun anlamını yitirdiği yerde barışın güvencesi olmaz 01-01-1970 03:00 Barış sürecinde öncelik hukuka ve demokrasiye dönmek olmalı! 01-01-1970 03:00 Türkiye'nin hal-i pürmelali / 3 01-01-1970 03:00 Türkiye'nin hal-i pürmelali / 2 01-01-1970 03:00 Türkiye'nin hal-i pürmelali-1 01-01-1970 03:00 Anlamsızlık çağında vicdan sahibi olmak 01-01-1970 03:00 Topluma ikinci defa giydirilmek istenen deli gömleği 01-01-1970 03:00 Mutlakıyete dönüş 01-01-1970 03:00 KHK zulmü: İnsan onurunu hiçe sayma ve sivil ölüm 01-01-1970 03:00 Türkiye: Magnitsky yasasını ihlal etme noktasını da aştı 01-01-1970 03:00 Arafta kalanlar 01-01-1970 03:00 Temel mutabakatın yokluğu 01-01-1970 03:00 Utanç duygusunun yitimi 01-01-1970 03:00 Savaşı meşrulaştıran bir vesayet kurumu: Birleşmiş Milletler 01-01-1970 03:00 Hukukun her alanında gerileyen Türkiye 01-01-1970 03:00 Tekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 01-01-1970 03:00 Barbar medenileşmenin sonu 01-01-1970 03:00 'Ortaklaşmacı demokrasi' örneği: Danimarka–Faroe-Grönland Adaları 01-01-1970 03:00 Ortaklaşmacı demokrasi örneği-4: Büyük Britanya 01-01-1970 03:00 Entelektüel üretimin kaybı, rejimin vesayeti, siyasetin iflası 01-01-1970 03:00 'Ortaklaşmacı demokrasi' örneği: İspanya 01-01-1970 03:00 Selahattin Demirtaş'ın yazısı, zihnimiz ve zihniyet labirenti 01-01-1970 03:00 Trump’ın meşruiyeti var mı ki! 01-01-1970 03:00 'Ortaklaşmacı demokrasi' örnekleri: Fransa–Yeni Kaledonya Özerk Bölgesi 01-01-1970 03:00 Cassandra Çığlığı * 01-01-1970 03:00 'Ortaklaşmacı demokrasi' örnekleri: İtalya–Güney Tirol özerk bölgesi 01-01-1970 03:00 Âdemimerkeziyet: Dikey güçler ayrılığı ya da paylaşımı–2 01-01-1970 03:00 Âdemimerkeziyet: Dikey güçler ayrılığı ya da paylaşımı 01-01-1970 03:00 Türkiye'nin 'dilemma'sı 01-01-1970 03:00 RTÜK eliyle temel hak ve özgürlüklerin özüne dokunmak 01-01-1970 03:00 Ortadoğu'nun sömürgeleştirilmesi süreci 01-01-1970 03:00 Mevcut koşullarda demokratik bir anayasa inşa etmek mümkün değil 01-01-1970 03:00 Bir anayasa inşa süreci deneyimi: Yeni Anayasa Platformu (YAP) 01-01-1970 03:00 Bir ülkeyi yaşanılır kılan adalet ve özgürlüktür! 01-01-1970 03:00 Hukuk devletinin temeli: Adil yargılanma hakkı 01-01-1970 03:00 Adil yargılanma hakkının temeli: Tabii hakim ilkesi 01-01-1970 03:00 Devletin gölgesinde değişim mümkün mü? 01-01-1970 03:00 Etik, estetik ve adalet yoksunluğu içinde yaşamak 01-01-1970 03:00 Polisin meşruiyeti ve demokratik denetimi 01-01-1970 03:00 İtaatsizliğin erdemi 01-01-1970 03:00 'Meşruiyet'in kaybı 01-01-1970 03:00 "Gücü, gücü yetene!' dünyası 01-01-1970 03:00 Gücün ve kötülüğün egemen olduğu bir dünyada yaşamak 01-01-1970 03:00 Adaletten yoksun bir toplum, kalitesiz bir hayat yaşamaya mahkûmdur 01-01-1970 03:00 Barışın, özgürlüğün, adaletin önündeki engel 01-01-1970 03:00 Hukuk güvenliği bağlamında: Hakimin bağımsızlığı, tarafsızlığı, niteliği 01-01-1970 03:00 Hukuk güvenliği bağlamında: Gözaltı ve tutuklama 01-01-1970 03:00 Utanç duygusunun kaybı 01-01-1970 03:00 Siyasi cinayet üreten zihniyetin kurbanı: Hrant Dink 01-01-1970 03:00 'Aşk Biter mi?' 01-01-1970 03:00 Devletin cezasızlık politikası 01-01-1970 03:00 2025, kaldıramayacağı bir yükle geliyor 01-01-1970 03:00 Küresel eril sistemin mağdurları: Çocuklar (3) 01-01-1970 03:00 Küresel eril sistemin mağdurları: Çocuklar (2) 01-01-1970 03:00 Küresel eril sistemin mağdurları: Çocuklar (1) 01-01-1970 03:00 Küresel eril sistemin mağdurları: Kadınlar (3) 01-01-1970 03:00 Küresel eril sistemin mağdurları: Kadınlar (2) 01-01-1970 03:00 Küresel eril sistemin mağdurları: Kadınlar (1) 01-01-1970 03:00 'İnsan tamamlanmamıştır' (*) 01-01-1970 03:00 İnsan onurunu koruyamayan hukuk adaleti sağlayamaz 01-01-1970 03:00 Zihnimiz sanki bölünmez küçük bir devlet! 01-01-1970 03:00 Cumhur İttifakı samimi mi? Muhalefet yeterli mi? 01-01-1970 03:00 1971–1980 cuntalarının temel mottosu: 'Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü' 01-01-1970 03:00 Siyasetin sefaleti 01-01-1970 03:00 'Eylül'ün içinden geçen duygular 01-01-1970 03:00 Darbe anayasasının tekçi–despotik zihniyetinde donma hali 01-01-1970 03:00 İnsanın varlığını şiddet kullanarak inşa etmesi 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–10 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–9 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–8 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–7 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–6 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–5 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–4 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–3 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–2 01-01-1970 03:00 Mecburi istikamet: Kürtlerle birlikte demokrasiyi inşa etmek–1 01-01-1970 03:00 Tekrar ediyorum: 'Adalet yerini bulsun, isterse kıyamet kopsun!' 01-01-1970 03:00 Nekropolitik Çağ 01-01-1970 03:00 Kayyım rejimi: Türkiye'nin geleceğine vurulan kilit 01-01-1970 03:00 Kobani davası: Ölümlerden kim sorumlu? – 2 01-01-1970 03:00 Kobani davasına giden süreç – 1 01-01-1970 03:00 İnsanlık tarihinin saygın anıtı: Angkor Wat 01-01-1970 03:00 'Bırakın adalet yerini bulsun, isterse kıyamet kopsun' 01-01-1970 03:00 CHP: Altı oku revize edebilecek mi? – 3 01-01-1970 03:00 CHP: Çok partili dönem–2 01-01-1970 03:00 CHP: Tek partili dönem–1 01-01-1970 03:00 Seçim sonrasının düşündürdükleri 01-01-1970 03:00 Hakikat yolunda yürümek 01-01-1970 03:00 1971-1973: Geriye gidişin ara rejimi 01-01-1970 03:00 Hukukla bağını koparan Türkiye 01-01-1970 03:00 Afrika balladı! 01-01-1970 03:00 Güney Afrika Vicdan Girişimi 01-01-1970 03:00 Cumhuriyetin tercihi tekçi otokratik rejim: 1925 Kürt ayaklanması 01-01-1970 03:00 Postkolonyal dönemde insanın durumu 01-01-1970 03:00 İnsanın medeniyetle tanışması 01-01-1970 03:00 İnsan olmanın anlamı 01-01-1970 03:00 Hafıza aktivizmiyle hakikate ulaşma çabası 01-01-1970 03:00 Bahçeden yeryüzüne bakmak 01-01-1970 03:00 'Demokratik süreç odaklı' bir anayasa inşa edebilecek miyiz? 01-01-1970 03:00 İktidarın amaç ve zihniyetiyle yeni-sivil Anayasa inşa edilebilir mi? 01-01-1970 03:00 Kassandra çağrısı 01-01-1970 03:00 Küresel kozmopolit demokrasi 01-01-1970 03:00 Barbarlığı aşamamak: Savaşmaktan vazgeçmeyen insanlık 01-01-1970 03:00 Cumhuriyet oryantalizmi ve modernleştirmeci milliyetçilik 01-01-1970 03:00 'Eylül'ün içinden geçen şiirler 01-01-1970 03:00 Rumlar üzerinden otoriterleşmeyi meşrulaştırma 01-01-1970 03:00 6-7 Eylül’e giden süreç–2 01-01-1970 03:00 6-7 Eylül'e giden süreç 01-01-1970 03:00 Değişimin önündeki aşılmaz duvar: İdeolojik zihniyetin kemikleşmesi 01-01-1970 03:00 Türkiye değişebilir mi? 01-01-1970 03:00 Zihniyet değişikliğine ülke isimlerinden başlamak! 01-01-1970 03:00 Tekçi-tek kişilik siyasi rejimin kendi hukukunu oluşturması 01-01-1970 03:00 İktidara uzanan yerleşik düşünceden itirazcı-ihlalci göçebe düşünceye 01-01-1970 03:00 ‘Boşluk’tan ‘toz’a, ‘kültür’den ‘uygarlığa’ 01-01-1970 03:00 İnsanın hangi hali – 2 01-01-1970 03:00 İnsanın hangi hali! – 1 01-01-1970 03:00 Yalanların hakikate dönüşmesi 01-01-1970 03:00 Anayasanın temeli ne olmalı? 01-01-1970 03:00 Vicdan, mazlumlardan kelimeleri esirger mi? 01-01-1970 03:00 Yargının yeniden inşası: Adil yargılanma hakkı 01-01-1970 03:00 Yargının yeniden inşası: Hukuksal pozitivizmden doğal hukuka 01-01-1970 03:00 Enkaz altında kalmanın dayattığı zaruret: Adem-i merkeziyet 01-01-1970 03:00 Sorumlular ayağa kalksın! 01-01-1970 03:00 Kürtlerin siyasal temsilde var olma mücadelesi – 2 01-01-1970 03:00 Kürtlerin siyasal temsilde var olma mücadelesi – 1 01-01-1970 03:00 Hrant'ın ideallerini yaşatmak! 01-01-1970 03:00 Tarihsel kronik çizgi: İktidarın merkezde şahsileşmesi 01-01-1970 03:00 Şiddetin vardığı son nokta: Otosansür 01-01-1970 03:00 Rejimin HDP üzerinden yarattığı gerilim 01-01-1970 03:00 Hukukla bağını kesen devlet şiddeti 01-01-1970 03:00 Devlet - Demokrasi - Değişim 01-01-1970 03:00 Türkiye'nin çıkmazı: Korku duvarını aşamamak (3) 01-01-1970 03:00 Türkiye’nin çıkmazı: Merkeziyetçi devletten bölgesel devlete (2) 01-01-1970 03:00 Türkiye'nin çıkmazı: Sömürge tipi idari vesayet rejimi (1) 01-01-1970 03:00 Neden 'Yetmez ama evet' denildi? (3) 01-01-1970 03:00 Neden 'Yetmez ama evet' denildi? (2) 01-01-1970 03:00 Neden ‘Yetmez ama evet’ denildi? (1) 01-01-1970 03:00 Zihniyetin esaretinde yozlaşan dil 01-01-1970 03:00 Zihniyet ikliminde bir çıkmaz: Kısırdöngüde debelenen Türkiye 01-01-1970 03:00 Halife Sultan II. Abdülhamid 01-01-1970 03:00 Adığe (Çerkez) Katliamı 01-01-1970 03:00 Gerçekdışının karşısındaki güç: Sevgi 01-01-1970 03:00 Otokratik rejimin ceza kanunundaki aygıtları 01-01-1970 03:00 Adaletin yitiminde son nokta: Kavala davası 01-01-1970 03:00 Küreselleşmenin bencil aktörleri: Çöküşe giden yol 01-01-1970 03:00 Duvarları yıkabilecek miyiz? 01-01-1970 03:00 Süpürenler ve süpürülenler 01-01-1970 03:00 Dünya: Hassas kalplerin cehennemi 01-01-1970 03:00 Yeni bir dünya inşası-2: Rusya rol alabilir mi? 01-01-1970 03:00 Yeni bir dünya inşası: Madalyonun iki yüzü 01-01-1970 03:00 Birlikte yapabiliriz! 01-01-1970 03:00 Türkiye Mahkemesi nihai mütalaası: 'Yargı bağımsızlığı ve adalete erişim' 01-01-1970 03:00 Kalıcı istisna hali: Hukuksuzluğun normalleşmesi 01-01-1970 03:00 Şiddetin sıradanlaşması 01-01-1970 03:00 İnsanın güçle sınanması 01-01-1970 03:00 Siyaset-bürokrasi-mafya-organize suç örgütü döngüsü 01-01-1970 03:00 Hukukun askıya alınması 01-01-1970 03:00 Yükseltin vicdanınızı! 01-01-1970 03:00 Bırakın adalet yerini bulsun... 01-01-1970 03:00 Düşüncenin erotikleşmesi 01-01-1970 03:00 Akıldışılığın büyüsüne kapılmak 01-01-1970 03:00 Dekadans: Çöküş! 01-01-1970 03:00 Alevilik (8): Başat kimliğin yarattığı çıkmaz 01-01-1970 03:00 Alevilik (7): Ayrı bir inanç sistemi mi? 01-01-1970 03:00 Alevilik (6): Devletin değişmeyen politikası 01-01-1970 03:00 Tekçi Cumhuriyet'ten Çoğulcu Demokrasi'ye 01-01-1970 03:00 Alevilik (5): 18-19. yüzyıl katliamlar zinciri 01-01-1970 03:00 Alevilik (4): Yeniçerilikle ilişkisi bağlamında Bektaşilik 01-01-1970 03:00 Alevilik (3): 15–16. Yüzyıl: 'Kıyım dönemi' 01-01-1970 03:00 Alevilik (2): Babai Ayaklanması 01-01-1970 03:00 'Turkey Tribunal' ('Türkiye Mahkemesi') 01-01-1970 03:00 Alevilik (1): Aleviliğin oluşum süreci 01-01-1970 03:00 "Tekçi-Otokratik" rejimin simgesi: Diyanet İşleri Başkanlığı 01-01-1970 03:00 12 Eylül'ün simgesi: Diyarbakır Cezaevi 01-01-1970 03:00 "Eylül" 01-01-1970 03:00 Kürtler (13): Talepler - Yeni bir inşa için öneriler - 2 01-01-1970 03:00 Kürtler (12): Yeni bir inşa için öneriler 01-01-1970 03:00 Kürtler (11): Yüzleşme-Müzakere-Uzlaşma-İşbirliği ihtiyacı 01-01-1970 03:00 Kürtler (10): Devlet iktidarının hedefindeki HDP 01-01-1970 03:00 Kürtler-9: Taleplerin siyasallaşmasını engelleme süreci 01-01-1970 03:00 Kürtler (8): 1980 Askeri Darbesi'ne uzanan süreç 01-01-1970 03:00 Kürtler (7): Dersim'den "Tunç Eli"ne 01-01-1970 03:00 Kürtler (6): Ağrı İsyanı'ndan Zilan katliamına! 01-01-1970 03:00 Kürtler (5): Takrir-i Sükûn rejimine geçiş 01-01-1970 03:00 Kürtler (4): 1922-1924 01-01-1970 03:00 Kürtler (3): 1916-1923 01-01-1970 03:00 Kürtler (2): 19. yüzyıl 01-01-1970 03:00 Kürtler (1): 16-18. yüzyıl 01-01-1970 03:00 Çağdaş tiranlığın terör yönetimi 01-01-1970 03:00 Organize suç örgütlenmesi bağlamında mafya 01-01-1970 03:00 "Bir daha asla!" diyebilmek için - 3 01-01-1970 03:00 "Bir daha asla!" diyebilmek için - 2 01-01-1970 03:00 "Bir daha asla!" diyebilmek için 01-01-1970 03:00 İnsanın hangi hali? 01-01-1970 03:00 Mağdurların empati ittifakı 01-01-1970 03:00 "Dil"den "Gönül"lere akmak! 01-01-1970 03:00 Kanımla düşünüyorum! / Hermann Göring 01-01-1970 03:00 Yeni anayasa inşa sürecinin açmazları 01-01-1970 03:00 Türk anayasaları bağlamında yasama-yürütme dengesi 01-01-1970 03:00 Sıfırdan Anayasa İnşası: Yeni Anayasa Platformu (YAP) örneği 01-01-1970 03:00 "Küresel eril sistem"in mağdurları: Kadınlar 01-01-1970 03:00 Çok dilli - çok bölgeli anayasa: Güney Afrika anayasası 01-01-1970 03:00 Tabula Rasa: Sıfırdan anayasa inşası 01-01-1970 03:00 Kayyım atamaları bağlamında 1921 Anayasası 01-01-1970 03:00 Anayasacılık: Batı-Osmanlı anayasa hareketleri 01-01-1970 03:00 Sistemin saldırısı karşısında direniş odağı: Aşk 01-01-1970 03:00 Empati ihtiyacı 01-01-1970 03:00 'Çok Kalpli Asi' 01-01-1970 03:00 Eylül’le gelen 01-01-1970 03:00 Tercihiniz; otokrasi mi, demokrasi mi? 01-01-1970 03:00 Hukukun işlevi 01-01-1970 03:00 Barbarlığın son noktası: Çocuklarına kavuşamadan ölen anneler! 01-01-1970 03:00 Vandalizmin kurumlaşmış hali: Cezasızlık pratiği 01-01-1970 03:00 Beton avluların çocukları: Anne! Toprak ne demek? 01-01-1970 03:00 Medeniyetsizlik: Boğulan adalet 01-01-1970 03:00 Meşruiyet: Temel mutabakat – Kamusal müzakere 01-01-1970 03:00 Frenlenemeyen iktidar sorunu 01-01-1970 03:00 Bu kaçıncı Cumhuriyet! 01-01-1970 03:00 İslam'ın siyasetle serüveni: Milliyetçiliğe savrulma 01-01-1970 03:00 Devlet: Güç ve çıkar çatışmalarının alanı 01-01-1970 03:00 Sürgünün trajedisi: Toprağın tadını özlemek 01-01-1970 03:00 Devletin emrindeki din: Diyanet İslam'ı 01-01-1970 03:00