DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Hakan Tahmaz
Hakan Tahmaz
Giriş Tarihi : 24-11-2021 01:03

Yeni dönemde çatışma çözümünü bugünden düşünmek

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu'nun helalleşme çağrısı, kamuoyundan haklı olarak büyük destek aldı, farklı kesimlerde umut yarattı. Aynı zamanda ciddi boyutta olmasa da eleştirildi, soru işaretlerine yol açtı.

Cuma günü İstanbul'da Barış Vakfı tarafından; çatışma çözümü konusunda çalışan çok sayıda sivil toplum örgütü temsilcisinin, akademisyenin ve farklı duyarlılıklarda aktivistin katıldığı "Yeni Döneme Geçişte Çatışma Çözümü: Sorunlar ve Fırsatlar Çalıştayı" düzenlendi. Çalıştayın öne çıkan tartışma başlıklarından birisi de helalleşme çağrısı oldu, doğal olarak.

Kırktan fazla katılımcının tamamının hemfikir olduğu konu, Kılıçdaroğlu'nun helalleşme çağrısının olumluluğuydu.

İktidarın paniğinin, kaygısının; koltuğu kaybetme korkusu olduğu çok açık. Yirmi yıldır seçmenine "aldatıldım", "dindar nesil yetiştiremedik" gibi farklı açıklamaların dışında hiçbir özeleştiri yapmayanlardan farklı bir tavır da beklenemez.

Ancak muhalefet cephesinde yer alan bazı kesimler, helalleşmeyle yüzleşmeyi karşı karşıya konumlandırdılar. "Önce yüzleşme", "helalleşme nereden çıktı", "helalleşme değil, hesaplaşma" gibi argümanlarla Kemal Kılıçdaroğlu'nun çağrısına veya yeni döneme ilişkin açılımına cepheden ve sert bir biçimde karşı çıkanlar var.

Türkiye Cumhuriyeti devletinin kurucusu olmakla övünen ve bunu siyasal akçeye çeviren ulusalcı, statükocu, neo-faşist partiler; değişim ve dönüşüm karşıtı oldukları için, Kılıçdaroğlu'nun helalleşme çağrısına karşı çıkıyorlar; bu kendileri için tutarlı bir davranış. Bu kesimler kendilerini pirüpak görüyorlar. 28 Şubatta e-muhtıra veren orduyu, başörtülü üniversiteli gençler için kurulan ikna odalarını veya Dersim katliamını savunmaya devam ederek muhalefet ediyorlar.

Bu kesimleri değiştirme ve dönüştürme ihtimali, ancak bütünlüklü bir demokratikleşme, değişim ve dönüşüm programıyla hareket edenlerin mücadelesinin başarıya ulaşması ile mümkün olur.

Kılıçdaroğlu'nun söylediklerini ne kadar yapabileceği veya iktidar olduğunda yapmak isteyeceğini teste tabi tutan bir yaklaşım ve pozisyonla çözüm önerilerini değerlendirmek, çatışma çözümü yaklaşımı değildir.

Çatışma çözümü; bütünsel programatik bir yaklaşımla, sorunların her birini kendi özgünlükleri içerisinde çözüme ulaştırmakla, demokratik çözüm ve adil barış menziline ulaşma perspektifiyle hareket etmeyi gerektirir.

Türkiye, çatışma çözümünün veya sorunun bütün veçhelerinin, yönlerinin aynı anda ve aynı yöntemle çözüme ulaştırılmasının doğru olmadığını, aceleci bir davranış olduğunu, 2013-2015 çözüm sürecinde tecrübe edindi.

Bugünün Türkiye'sinde, çatışma çözümü, radikal demokrasiye geçişin en önemli başlığıdır. Geçiş sürecinde beliren fırsatları değerlendirmek, sorunların bir bir aşılması çabasıyla olabilir. Fırsatların önüne sorunları tıkaç olarak koymak, ülkenin krizinin boyutunun farkında olmama halidir.

CHP liderinin helalleşme parantezi içine aldığı sorunlar, konular bir anlamda muhalefet güçlerinin kendi mahallelerine yönelik bir paklaşma hareketini de içeriyor. O nedenledir ki, "helalleşme değil hesaplaşma" veya "önce yüzleşme sonra helalleşme" yaklaşımı, kendisiyle yüzleşmekten kaçınma ve sorumluluğunun farkında olmama halidir.

Bunlar 1915 Ermeni katliamında karşımıza dikilen büyük duvarın taşlarıdır. "Katliam Osmanlı döneminde oldu" gerekçesi de aynı bakış. Aslında bütün bunlar, Kemal Kılıçdaroğlu'nun "Türkiye neden demokratikleşemiyor" sorusunun yanıtını da kapsıyor. Devletin kurucu partisi kendi geçmişiyle yüzleşemiyor. Kılıçdaroğlu yüzleşmek için iki laf etti. Ya niyeti sorgulanıyor, ya da laf ağzına tıkanmak isteniyor.

Tekrar edeyim, bu yaklaşım uluslararası literatürde ciddi bir külliyata sahip çatışma çözümünden bihaber olmaktır. AK Parti gibi sorunlara "yerli ve milli" çözüm modelleri ve yöntemleri bulmak bahanesinin/gerekçesinin ardına gizlenmektir.

AK Parti'nin, Oslo süreci başarısızlığına sığınarak icat ettiği kuralsız, gözlemcisi olmayan çözüm süreci; birçok yönüyle büyük bir muamma olmaya devam ediyor.

Barış Vakfı'nın cuma günü gerçekleştirdiği çalıştayda öne çıkan konulardan birisi tam olarak buydu.

Her ülkenin çatışma çözümü deneyiminin ve sorunun karakterinin farklı olması nedeniyle, çözüm yöntem ve yolları da birbirinden oldukça farklıdır. Bu deneyimleri özenle dikkate almadan çözüm olamayacağı gibi, Kürt sorununun bölgeselleşmiş ve küreselleşmiş haline kendine has uygun bir yol ve yöntem yaratmadan ne kalıcı çözüme ulaşmak, ne de Türkiye demokrasisine sınıf atlattırmak da mümkün olmayacaktır.

Türkiye'nin siyasal krizinde öne çıkan hukuk, adalet, hesap verilebilirlik, yargı, denge, denetleme ve kurumsal işleyiş gibi sorunları önceleyen çözüm odaklı demokrasi programı hazırlığı muhalefet cephesinde son günlerde yoğun olarak tartışılıyor.

Çalıştayda da, birçok katılımcının vurguladığı gibi; çatışma çözümünün yakıcılığı ve onun siyasal, sosyal dinamiklerini dikkate alan bir perspektifle program hazırlığı yapılmadığında, geçişin hazırlığı doğru yapılmış, toplumsal değişimin ve dönüşümün siyasal dinamikleri yeterince kapsanmış olunmayacak.

Bu nedenle geçiş sürecinde barış mücadelesini geliştirmek için çatışma çözümüne dair fırsatları zamanında ve yerinde değerlendirmek kadar, bu program hazırlığı sırasında çatışma çözümünün sorunlarını kavramak, değerlendirmek ve kapsamak, geçiş programı hazırlığı açısından da hayati önem arz ediyor.

Önümüzdeki seçimlere kadar olan süreci bir anlamda geçiş süreci olarak düşünmek, çatışma çözümü planının köşe taşlarının da belirlenmesini veya açığa çıkmasını sağlayacaktır.

Bu sadece siyasetin hayata geçirmesiyle sınırlı bir çalışma olarak kalmamalıdır. Yeniden inşa aynı zamanda güçlü ve etkili sivil toplum kurumlarının katkı ve çabalarını gerekli kılar.

Bütün dünya deneyimlerinin hikâyelerinde bunu görürüz. Türkiye'de başarısızlıkla sonuçlanmış denemelerde de sivil toplumun etkisizliği, güçsüzlüğü, hatta yokluğu belirleyici olmasa da ciddi rol oynamıştır. Siyasetin Kürt sorununu veya barış arayışını araçsallaştırmasına karşı hiçbir kayda değer itirazın yapılamamış olması, ciddiye alınması gereken bir konu.

Bu eğilim ve yaklaşım büyük ölçüde devam ediyor. Kutuplaşmış, siyasal kutuplara doğru itilmiş toplum, akademi, medya, kanaat önderleri; önce çözüm ve barış arayışının siyasal adresine bakıyor.

Barış Vakfı'nın son çalıştayı bu açıdan da kıymetli bir bir araya gelişi ifade ediyor. Birbirinden çok farklı siyasal, sosyal duyarlıklarda ve farklı disiplinlerden insanlar gün boyu barış için yol arayışını sürdürdüler.

NELER SÖYLENDİ?
@
Hakan Tahmaz

Hakan Tahmaz

DİĞER YAZILARI Yeni dönemde çatışma çözümünü bugünden düşünmek 24-11-2021 01:03 Helalleşme, geçmişle yüzleşme 17-11-2021 01:26 Cumhur İttifakı'nın 'yiğitleri, kahramanları' 10-11-2021 06:24 Muhalefetin ikili tezkere tutumu ve ikili ittifak 03-11-2021 01:34 Tezkereye kalkan eller 26-10-2021 18:12 Sivil toplum ve siyasi krizden çıkış 20-10-2021 00:39 10 Ekim katliamı, Davutoğlu, hakikat arayışı 13-10-2021 01:11 CHP'nin 'Kürt açılımı' ve Kobani 06-10-2021 01:09 HDP'nin deklarasyonu, yeni bir yol arayışı 29-09-2021 03:31 Kılıçdaroğlu'nun son çıkışı ve Kürt barışı 22-09-2021 02:39 HDP'siz ittifakın önü kapalı 15-09-2021 02:15 Görünürdeki yeni çözüm süreci değil 08-09-2021 03:59 Barış için bir şey yapmak 01-09-2021 04:13 Afganistan dersi-2 25-08-2021 03:11 Afganistan dersi, terörle mücadele masalı 18-08-2021 04:45 Yangın, bir arada yaşam ve demokratik siyaset hakkı 11-08-2021 00:44 Kaos planı ya da iktidarın aymazlığı 04-08-2021 03:46 Kürt, mülteci, göçmen karşıtlığı ve ırkçılık, nefret söylemi 28-07-2021 03:12 Türkiye'nin önündeki engelleri kaldırmak 20-07-2021 21:36 Erdoğan Diyarbakır'a yeni süreç için mi gitti? 14-07-2021 01:41 Yeni barış sürecinin zamanı 07-07-2021 01:38 'Çözüm Süreci' mi yargılanıyor? 30-06-2021 04:10 HDP'li Kürt Deniz'in öldürülmesi, 12 Eylül öncesi sağ-sol çatışması 23-06-2021 02:55 Biden görüşmesi ve siyasi aymazlık 16-06-2021 02:47 İstanbul'daki Suriyeli sığınmacılara yönelik algı ve tutumlar 09-06-2021 03:34 Muhalefetin HDP'ye biçtiği rol 02-06-2021 03:08 Türkiye'nin karanlık döneminde geleceğe yönelmek 26-05-2021 03:14 Yönetememe sorunu büyüyor 19-05-2021 02:23 Sedat Peker sahnedeyken Susurluk'u anımsamak 11-05-2021 21:22 Polis devleti olma yolundayız 04-05-2021 23:03 1915, Ankara'da HDP Davası 28-04-2021 02:30 HDP davası, savcının çekmecesindeki liste 21-04-2021 03:13 Siyasetin halleri ve emekli amiraller 14-04-2021 00:45 Darbe tartışması ve siyasetin dizaynı 07-04-2021 01:10 Çözüm projesi HDP'yi savunmak, Bilgen’in paylaşımları 30-03-2021 13:44 HDP'yi kapatmak ve milliyetçi hegemonik otoriterlik 24-03-2021 00:25 Muhalefete yeni bir yol haritası gerek 17-03-2021 01:42 28 Şubat dersleri, bugüne yansımalar 10-03-2021 02:42 İktidar ortaklarının HDP karşıtı mücadelesinin sonuçları 03-03-2021 03:31 Devlet ne zamandır eleştirilemez oldu 24-02-2021 01:39 Her yerde, her koşulda yaşatabilmek 17-02-2021 00:00 Boğaziçi, yeni anayasanın zamanının gelmediğini gösteriyor 09-02-2021 23:11 Güçlendirilmiş parlamenter sistem yol haritası 04-02-2021 04:56 Militanlaştırılan toplum ve krizden çıkış olasılığı 26-01-2021 23:12 ABD seçimleri, sorunlar, risk ve imkân 20-01-2021 02:41 ABD'deki faşizan kalkışma 13-01-2021 00:12 HDP'yi kapatmak ve seçmeni seçeneksiz bırakmak 06-01-2021 19:02 Roboski katliamı, bellek ve gelecek mücadelemiz 30-12-2020 01:23 Cumhur İttifakı'nın reform örneği ve algı yönetimi 23-12-2020 03:20 Türk siyasetinin bataklığı, 10 Aralık ve Barış Hakkı 15-12-2020 22:33 Çözümün / Barışın zamanı yok 08-12-2020 10:10 Artık AKP demek, aynı zamanda Bahçeli demek 02-12-2020 04:04 AKP'nin manevraları siyasal krizi çözemez 25-11-2020 05:55 Reform ya da yeni dönem 18-11-2020 03:22 ABD seçim sonuçları ve Kamala'nın seçilmesi 11-11-2020 01:12 Kabahatin büyüğü sende, fark et artık 04-11-2020 00:49 ABD seçimlerinin muhalefete öğretecekleri 28-10-2020 00:27 HDP'nin 8. yılı ve Bilgen’in çağrısı 21-10-2020 03:27 Babacan, Konya’da, Ankara’da konuşsa 13-10-2020 22:30 HDP'ye operasyon yeni süreç 07-10-2020 13:06 HDP'ye operasyonun farklı boyutu 29-09-2020 21:37 TTB ile dertleri 22-09-2020 18:42 Sağlık mı eğitim mi ikilemi olmaz 16-09-2020 00:57 Yeni Adli Yıl ve AİHM Başkanı Spano 09-09-2020 01:59 21. yüzyılda insan kalma mücadelesi 02-09-2020 02:09 Eksen değişmiyor, algı operasyonu sürüyor 26-08-2020 00:09 Barış için ezberlerimizi bozmalıyız 19-08-2020 02:49 Seçimler yaklaşırken CHP ve yeni arayışlar 11-08-2020 23:40 Fikri Sönmez'in bilinmeyen hikâyesi 05-08-2020 02:32 CHP'nin Genel Kurulu'na bir bakış 29-07-2020 01:40 Yeni Sistemi'nin İkinci Yılında Türkiye 22-07-2020 02:32 Ayasofya, Osmanlı Türkçülüğü 15-07-2020 02:28 Davutoğlu ile DİTAM Toplantısında Çözüm Süreci 08-07-2020 00:09 CHP kurultayı ve iç tutarlılık 01-07-2020 00:00 Barış, demokrasi mücadelesi ve adalet arayışı 24-06-2020 02:39 Barış ve Yürüyüş Hakkı 16-06-2020 23:33 Milletvekilleri neden tutuklandı? 09-06-2020 19:59 Korona günlerinde ırkçılık ve gezi 02-06-2020 22:47 İktidar koronavirüsü fırsata dönüştürmek istiyor 26-05-2020 23:23 İYİ Parti kavşakta 20-05-2020 00:47
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor1436
  • 2Konyaspor1426
  • 3Hatayspor1426
  • 4Fenerbahçe1424
  • 5Alanyaspor1424
  • 6Başakşehir FK1422
  • 7Fatih Karagümrük1422
  • 8Galatasaray1422
  • 9Adana Demirspor1420
  • 10Beşiktaş1420
  • 11Antalyaspor1418
  • 12Gaziantep FK1418
  • 13Altay1417
  • 14Sivasspor1416
  • 15Giresunspor1416
  • 16Kayserispor1416
  • 17Yeni Malatyaspor1413
  • 18Göztepe1411
  • 19Kasımpaşa1410
  • 20Çaykur Rizespor1410
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Türkiye'de erken seçim ihtimali var mı?
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
webmaster forum