DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Hakan Tahmaz
Hakan Tahmaz
Giriş Tarihi : 23-02-2022 01:20
Güncelleme : 01-03-2022 20:39

Sürdürülebilir barış, anadil hakkı ve küresel düzen

Birleşmiş Milletler (BM); 2. Dünya Savaşı sonrası, insanlığın yaşadığı büyük yıkım sonrasında sürdürülebilir bir barışı güvence altına almak için kurulan en köklü, kapsamlı, yerleşik ve prestijli uluslararası bir kurum olma özelliğini hâlâ büyük ölçüde muhafaza ediyor. Devletlerin yanı sıra hak savunucularının; belgelerini, sözleşmelerini, anlaşmalarını ve kararlarını çok sık dayanak olarak kullandıkları kurumların başında gelmekte.

Ancak son çeyrek yüzyıldır, beş büyük ülkenin veto yetkisinin sık sık tartışma konusu olduğu da bir kurum. Birçok kararın uygulanması, denetimi üye devletlerin ferasetlerine bağlı. Bunlardan biri de 21 Şubat Dünya Anadil Günü.

Bengalli öğrencilerin mücadelesi

23 yıl önce, 21 Şubat günü BM tarafından Dünya Anadil Günü olarak ilan edildi. Bu karar; çokdilliliği ve kültürel gelişimi teşvik etmek ve yok olmaya yüz tutmuş dilleri yaşatmak amacıyla, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) üyesi bütün devletlerin temsilcilerinin ortak aldığı bir karar.

BM Genel Kurulu, anadille ilgili kararını 17 Kasım 1999 tarihinde ilan etti. Türkiye'nin de onayladığı Ulusal veya Etnik, Dinsel ve Dilsel Azınlıklara Mensup Kişilerin Haklarına Dair Bildiri; taraf devletlere anadilde eğitimi temel bir hak olarak tanımlıyor ve devletlere, eğitimde fırsat eşitliği ve toplumsal eşitlik bakımından anadilde eğitimin sağlanması sorumluluğunu yüklüyor.

Bu kararın alınmasına, 1952'de Pakistan'ın Urdu dilinin, Bangladeş halkının da resmi dili olduğunu açıklamasına tepki olarak gelişen Bengal Dil Hareketi'nin 47 yıllık mücadelesi yol açtı. 21 Şubat 1952'de Bangladeş'in başkenti Dakka'da, Bengal Dil Hareketi üyesi çok sayıda öğrenci, Bengal alfabesiyle yazabilme ve Pakistan'ın Bengal dilini resmi dil olarak tanıması talebiyle eylem yaptı, eylemde çok sayıda öğrenci öldürüldü.

21 Şubat, BM UNESCO'nun aldığı kararla, 2000 yılından itibaren "Dünya Anadili Günü" olarak kutlanmaya başlandı. Tek başına bu örnekten de anlaşılacağı gibi anadilde eğitim hakkı, özgürce yaşam ve barış hakkıdır. Anadil kullanımı, toplumsal barışın sigortasıdır.

Ancak BM, barış hakkı, yaşam hakkı gibi birçok konuda olduğu gibi, bu konuda da aldığı kararın uygulanmasını denetlemiyor, buna uymadığı çok açık olan devletlere karşı hiçbir yaptırım uygulamıyor.

Türkiye de bu karara uygun bir sorumlulukla hareket etmiyor. Türkiye, anadil haklarına dair BM bildirisini kabul etmiş olmasına rağmen, halen BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'nde anadil ile ilgili çekinceleri kaldırmadı. TC Anayasası 42. maddesinin son fıkrasında; "Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına anadilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez" hükmü bulunuyor. Azınlık dillerinin öğretilmesi için kurslar ve seçmeli dersler konusunda yapılan düzenleme ise uygulamada maalesef devlet tarafından destek görmemiş ve istenilen etkiye ulaşamamıştır.

İstanbul milletvekili Sezgin Tanrıkulu'nun sorusuna cevaben Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 20 bin 265 öğrencinin, dilbilimcilerin Kürtçenin lehçeleri olarak kabul ettiği Kurmancca ve Zazaca derslerini seçmeli ders olarak seçtiğini açıkladı.

Türkiye'de 15 milyondan fazla Kürt'ün yaşadığı düşünüldüğünde, bu resmi rakamın ne anlama geldiği, durumun tam olarak ne olduğu daha net anlaşılacaktır. Üstelik okullarda Kürtçenin seçmeli ders olarak seçilmesi için Kürtler arasında yoğun bir kampanya yürütülmesine rağmen rakam bu.

Diyarbakır, Mardin, Urfa gibi birkaç ilde sınırlı da olsa Kürtçe seçmeli ders olarak seçilebilirken, diğer illerde, özellikle batı illerinde, İç Anadolu'da, Karadeniz'de öğrenciler istese dahi bu dersleri seçme şansına, sistemden dolayı çok fazla sahip değiller, karşılık bulan bir tercih değil.

UNESCO verilerine göre Türkiye'de yerli ve anadil olarak 36 dil kullanılıyor. Yine UNESCO'nun Tehlike Altındaki Diller Atlasına göre, Türkiye'de Kapadokya Yunancası, Gagavuzca, Zazaca, Hertevince, Hemşince, Ladino, Abhazca, Ermenice, Abazaca, Adığece, Kabardey Şivesi, Mlahso batı Süryanice, Pontus Yunancası, Romanca, Süryanice, Turoyo, Ubıhça ve Lazca olmak üzere 18 dil tehlike altında. Ubik, Mlahso ve Kapadokya Yunancası tamamen yok olmuş durumda.

Kürtlerin anadil hakkı barışın kapısı

Türkiye'de, Suriye savaşı nedeniyle 5 milyon Suriyeli göçmenin 1 milyonu okul çağındaki çocuk. Bu Suriyeli çocukların büyük bir bölümü okul ortamından ve anadil eğitiminden uzak ve zor koşullarda yaşıyorlar. Bu gerçek, Türkiye'nin eğitim haritasını daha da karartıyor.

Kürt Araştırmaları Derneği Eş başkanı ve dilbilimci Eyüp Subaşı 21 Şubat Dünya Anadili Günü vesilesiyle "eğitim dili olarak kullanılmayan bir dilin dar bir çerçevede kaldığını, dilin kendisini ileriye taşıyamayacağını, dilin ölmemesi ve gelişmesi için statüsünün olması" gerektiğini hatırlatıyor.

Türkiye'de ilkokul ve ortaokullarda haftada iki ders saati "yaşayan dil ve lehçeler" adı altında seçmeli ders uygulaması bu açıdan yeterli olmadığı gibi, zaten büyük ölçüde siyasi nedenlerle uygulanmıyor.

Birleşmiş Milletler (BM), AGİT ve Avrupa Konseyi'nde yürütülen çalışmalarda; anadil, bireysel ve kolektif haklar olarak değerlendiriliyor. Özellikle kültürel haklar kapsamında birçok uluslararası sözleşmelerde anadilde eğitim hakkı koruma altında.

Son yıllarda Kürtlerde, özellikle de Kürt gençlerinde güçlü bir biçimde gelişen anadil hassasiyetini dikkate almadan izlenen politikalar, kullanılan Türk milliyetçisi dil ve uygulamalar Türkiye'nin geleceğini tehdit ediyor.

Türkiye'de çeşitli bahanelerle sokaklarda Kürtçe müzik yapılması engelleniyor, yasaklanıyor. TBMM'de Kürt milletvekillerinin Kürtçe konuşması, bilinmeyen dil olarak tutanaklara geçiriliyor. Kürtçe konuşanlar sokakta, otobüste linç edilmek isteniyor, parklarda öldürülmeye çalışılıyor, bütün bunlar sıkça yaşanıyor. Mahkemeler Kürtçe savunma yapılmasına bin bir zorluk çıkarıyor. Kürt illerinde seçilmiş belediye başkanlarının yaptırdığı Kürtçe yol ve yer tabelaları kayyımlar tarafından kaldırılıyor.

Bu nedenlerle TBMM'nin üçüncü büyük milletvekili sayısına sahip HDP'nin Kürtçe Yol İzleme Komisyonu kurmak zorunda kalmış olması ülke yöneticileri için utanç vesilesidir.

Bütün bunlar; Türkiye'nin 21. yüzyılda sürdürülebilir barışı sağlamaktan, çok kültürlü ve çokdilli toplumsal yaşamdan uzak olduğunu, bunu değiştirmek gibi bir istek ve amaçla hareket etmediğini gösteriyor. Aynı zamanda uluslararası sözleşmelerin, belgelerin ve buna sessiz kalan BM'nin de işlevsizliği, yetersizliği ortaya çıkıyor olsa gerek.

NELER SÖYLENDİ?
@
Hakan Tahmaz

Hakan Tahmaz

DİĞER YAZILARI Türkiye krizde, muhalefet ve HDP dönemeçte 06-07-2022 00:04 İktidarın Öcalan ile Kürt oyunu 29-06-2022 00:26 Örgütlenmiş kötülüğün çöküşü 22-06-2022 00:18 6'lı masanın mayınlı tarlası ve pişmiş aşa su katmak 14-06-2022 23:53 Suriye'nin Rojava bölgesine yeniden askeri müdahale 08-06-2022 01:32 İki toplantının farkı, muhalefetin açmazı 01-06-2022 04:49 Maltepe mitingi ve yaklaşan seçimler 25-05-2022 03:04 İmamoğlu'nun stratejisi ve fotoğraftaki yansıması 11-05-2022 02:15 Gezi'nin ruhu 1 Mayıs alanındaydı 04-05-2022 02:53 Osmanlı'nın mirası, Gezi'nin tozu 27-04-2022 02:41 Sivil toplum ve hak temelli mücadele 19-04-2022 21:08 Ukrayna savaşı büyüyor 13-04-2022 04:17 NATO ve savaş karşıtlığı, barışın inşası 06-04-2022 00:09 Verilerle, bir arada yaşamın ve barışın zemini 30-03-2022 01:30 Geleneksel siyaset kabuğunu kıramıyor 23-03-2022 00:03 Diyarbakır ziyaretinden dersler 17-03-2022 00:44 Yeni tip savaş her şeyi şekillendiriyor 08-03-2022 18:03 Belarus, Ankara Toplantıları ve Barış Hakkı 01-03-2022 20:47 Sürdürülebilir barış, anadil hakkı ve küresel düzen 23-02-2022 01:20 Liderler zirvesinde HDP'nin olmamasının anlamı 16-02-2022 02:16 Muhalefet çok şeye, iktidarla aynı pencereden bakıyor 09-02-2022 02:37 Gül'ün gitmesi, Bozdağ'ın gelmesi 02-02-2022 10:54 Muhalefetin restorasyon siyaseti 25-01-2022 23:53 Erdoğan'ın İmralı siyaseti çıkmaz yolun sonu 19-01-2022 00:30 Kırklar Dağı: Sürekli kanatılmak istenen Kürt hafızası 11-01-2022 23:27 2022 yılında gözler CHP ve HDP'de 05-01-2022 01:01 2022, 2021'e benzemesin 29-12-2021 03:27 Ölüye saygı ve adalet 21-12-2021 20:14 İktidar bütün Türkiye'yi cezaevine dönüştürdü 15-12-2021 00:34 TBB seçimlerinin muhalefete gösterdiği 07-12-2021 19:30 MGK Kararları'nda ekonomik tehdit tanımlaması 01-12-2021 03:11 Yeni dönemde çatışma çözümünü bugünden düşünmek 24-11-2021 01:03 Helalleşme, geçmişle yüzleşme 17-11-2021 01:26 Cumhur İttifakı'nın 'yiğitleri, kahramanları' 10-11-2021 06:24 Muhalefetin ikili tezkere tutumu ve ikili ittifak 03-11-2021 01:34 Tezkereye kalkan eller 26-10-2021 18:12 Sivil toplum ve siyasi krizden çıkış 20-10-2021 00:39 10 Ekim katliamı, Davutoğlu, hakikat arayışı 13-10-2021 01:11 CHP'nin 'Kürt açılımı' ve Kobani 06-10-2021 01:09 HDP'nin deklarasyonu, yeni bir yol arayışı 29-09-2021 03:31 Kılıçdaroğlu'nun son çıkışı ve Kürt barışı 22-09-2021 02:39 HDP'siz ittifakın önü kapalı 15-09-2021 02:15 Görünürdeki yeni çözüm süreci değil 08-09-2021 03:59 Barış için bir şey yapmak 01-09-2021 04:13 Afganistan dersi-2 25-08-2021 03:11 Afganistan dersi, terörle mücadele masalı 18-08-2021 04:45 Yangın, bir arada yaşam ve demokratik siyaset hakkı 11-08-2021 00:44 Kaos planı ya da iktidarın aymazlığı 04-08-2021 03:46 Kürt, mülteci, göçmen karşıtlığı ve ırkçılık, nefret söylemi 28-07-2021 03:12 Türkiye'nin önündeki engelleri kaldırmak 20-07-2021 21:36 Erdoğan Diyarbakır'a yeni süreç için mi gitti? 14-07-2021 01:41 Yeni barış sürecinin zamanı 07-07-2021 01:38 'Çözüm Süreci' mi yargılanıyor? 30-06-2021 04:10 HDP'li Kürt Deniz'in öldürülmesi, 12 Eylül öncesi sağ-sol çatışması 23-06-2021 02:55 Biden görüşmesi ve siyasi aymazlık 16-06-2021 02:47 İstanbul'daki Suriyeli sığınmacılara yönelik algı ve tutumlar 09-06-2021 03:34 Muhalefetin HDP'ye biçtiği rol 02-06-2021 03:08 Türkiye'nin karanlık döneminde geleceğe yönelmek 26-05-2021 03:14 Yönetememe sorunu büyüyor 19-05-2021 02:23 Sedat Peker sahnedeyken Susurluk'u anımsamak 11-05-2021 21:22 Polis devleti olma yolundayız 04-05-2021 23:03 1915, Ankara'da HDP Davası 28-04-2021 02:30 HDP davası, savcının çekmecesindeki liste 21-04-2021 03:13 Siyasetin halleri ve emekli amiraller 14-04-2021 00:45 Darbe tartışması ve siyasetin dizaynı 07-04-2021 01:10 Çözüm projesi HDP'yi savunmak, Bilgen’in paylaşımları 30-03-2021 13:44 HDP'yi kapatmak ve milliyetçi hegemonik otoriterlik 24-03-2021 00:25 Muhalefete yeni bir yol haritası gerek 17-03-2021 01:42 28 Şubat dersleri, bugüne yansımalar 10-03-2021 02:42 İktidar ortaklarının HDP karşıtı mücadelesinin sonuçları 03-03-2021 03:31 Devlet ne zamandır eleştirilemez oldu 24-02-2021 01:39 Her yerde, her koşulda yaşatabilmek 17-02-2021 00:00 Boğaziçi, yeni anayasanın zamanının gelmediğini gösteriyor 09-02-2021 23:11 Güçlendirilmiş parlamenter sistem yol haritası 04-02-2021 04:56 Militanlaştırılan toplum ve krizden çıkış olasılığı 26-01-2021 23:12 ABD seçimleri, sorunlar, risk ve imkân 20-01-2021 02:41 ABD'deki faşizan kalkışma 13-01-2021 00:12 HDP'yi kapatmak ve seçmeni seçeneksiz bırakmak 06-01-2021 19:02 Roboski katliamı, bellek ve gelecek mücadelemiz 30-12-2020 01:23 Cumhur İttifakı'nın reform örneği ve algı yönetimi 23-12-2020 03:20 Türk siyasetinin bataklığı, 10 Aralık ve Barış Hakkı 15-12-2020 22:33 Çözümün / Barışın zamanı yok 08-12-2020 10:10 Artık AKP demek, aynı zamanda Bahçeli demek 02-12-2020 04:04 AKP'nin manevraları siyasal krizi çözemez 25-11-2020 05:55 Reform ya da yeni dönem 18-11-2020 03:22 ABD seçim sonuçları ve Kamala'nın seçilmesi 11-11-2020 01:12 Kabahatin büyüğü sende, fark et artık 04-11-2020 00:49 ABD seçimlerinin muhalefete öğretecekleri 28-10-2020 00:27 HDP'nin 8. yılı ve Bilgen’in çağrısı 21-10-2020 03:27 Babacan, Konya’da, Ankara’da konuşsa 13-10-2020 22:30 HDP'ye operasyon yeni süreç 07-10-2020 13:06 HDP'ye operasyonun farklı boyutu 29-09-2020 21:37 TTB ile dertleri 22-09-2020 18:42 Sağlık mı eğitim mi ikilemi olmaz 16-09-2020 00:57 Yeni Adli Yıl ve AİHM Başkanı Spano 09-09-2020 01:59 21. yüzyılda insan kalma mücadelesi 02-09-2020 02:09 Eksen değişmiyor, algı operasyonu sürüyor 26-08-2020 00:09 Barış için ezberlerimizi bozmalıyız 19-08-2020 02:49 Seçimler yaklaşırken CHP ve yeni arayışlar 11-08-2020 23:40 Fikri Sönmez'in bilinmeyen hikâyesi 05-08-2020 02:32 CHP'nin Genel Kurulu'na bir bakış 29-07-2020 01:40 Yeni Sistemi'nin İkinci Yılında Türkiye 22-07-2020 02:32 Ayasofya, Osmanlı Türkçülüğü 15-07-2020 02:28 Davutoğlu ile DİTAM Toplantısında Çözüm Süreci 08-07-2020 00:09 CHP kurultayı ve iç tutarlılık 01-07-2020 00:00 Barış, demokrasi mücadelesi ve adalet arayışı 24-06-2020 02:39 Barış ve Yürüyüş Hakkı 16-06-2020 23:33 Milletvekilleri neden tutuklandı? 09-06-2020 19:59 Korona günlerinde ırkçılık ve gezi 02-06-2020 22:47 İktidar koronavirüsü fırsata dönüştürmek istiyor 26-05-2020 23:23 İYİ Parti kavşakta 20-05-2020 00:47
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Adana Demirspor00
  • 2Alanyaspor00
  • 3Antalyaspor00
  • 4Başakşehir FK00
  • 5Beşiktaş00
  • 6Fatih Karagümrük00
  • 7Fenerbahçe00
  • 8Galatasaray00
  • 9Gaziantep FK00
  • 10Giresunspor00
  • 11Hatayspor00
  • 12İstanbulspor00
  • 13Kasımpaşa00
  • 14Kayserispor00
  • 15Konyaspor00
  • 16MKE Ankaragücü00
  • 17Sivasspor00
  • 18Trabzonspor00
  • 19Ümraniyespor00
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Türkiye'de erken seçim ihtimali var mı?
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
webmaster forum