DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Ümit Kardaş
Ümit Kardaş
Giriş Tarihi : 18-04-2022 22:22
Güncelleme : 20-04-2022 03:01

Küresel sistemi yeniden tasarlamak

YENİ BİR DÜNYA İNŞASI - 7

Ulus-ötesi şirketlerin öncülük ettiği küreselleşmenin sosyal ilişkileri radikal biçimde değiştirdiği, milyonlarca insanı yoksullaştırdığı, yüzyılların oluşturduğu kültürleri yıkıma uğrattığı, çevre sağlığını tehdit ettiği ve doğayı tahrip ettiği açık.

Ne yazık ki bilgi devrimi bu gerçeği değiştirmiyor. Bilginin çoğalımı ve dağılımı eşit değil. İnternet ve cep telefonu dünya nüfusunun büyük çoğunluğunca henüz kullanılamıyor. Bu büyük kesim bilgiye ulaşamıyor, gelişmeleri izleyemiyor. Salt yaşam içinde tutunmaya çalışıyor.

Sistem küreselleşme ile birlikte eski kurumları koruyarak bir kriz yaratmış durumda. Ancak yine de değişim olanaklı. Adalete, eşitliğe, demokrasiye, hareketli ve hareketsiz tüm canlıların haklarına saygılı bir sistemi kurmak, dünya çapında bir yerküre yurttaşı eylemiyle mümkün.

Özellikle küresel mali sistemi yöneten bürokratlar, bankacılar ve iktisatçılar verdikleri kararlarla sıradan insanların yaşamında önemli etkiler yaratmaktalar. Antidemokratik bir yapıya sahip bu sistemde yer alan kurumların yeniden yapılandırılması zorunlu hale gelmiş durumda.

Teknolojik altyapı, eğitim ve sermaye bakımından çok geride olan ülkelerin büyük pazarlara girebilmeleri olanaksız gibi gözükmekte. Bu nedenle azgelişmiş ve gelişmekte olan ulus-devlet organizasyonları iç dinamikleri harekete geçirirken, küresel düzeyde öyle bir yapılanmaya gidilmelidir ki bu iç dinamiklerle birlikte dünya üzerinde yaşayan insanlar arasında bazı ortak standartlar sağlanabilsin ve küresel düzeyde buna uymayan güçlü ülkeler bakımından da yaptırımlar uygulanabilsin.

Güçlü ülkeler IMF ve Dünya Bankası'ndaki oyların % 60'tan çoğunu ellerinde tutarken, bu ülkelerin BM organlarındaki oy oranı % 17. IMF'de en büyük hisseye sahip olan ABD tek veto yetkisini kullanan ülke. IMF'nin merkezinin Washington'da olmasıyla birlikte bu durum ABD'ye orantısız bir güç vermekte.

Yeni oluşturulacak ve Genel Kurulu parlamento gibi çalışacak BM sistemine bağlı bir IMF'nin yeni bir ahlaki amaca ve demokratik bir işleyişe kavuşturulması gerekmekte. IMF kaotik güçleri denetim altına almalı ve olanakları yerküre canlılarının çoğunluğunun hizmetine sunmalı. Dünya Bankası'nın da BM çatısı içine alınarak amaçlarını aynı ahlaki temelde gerçekleştirecek bir yapıya kavuşturulması gerekmekte.

İktisatçı Jane D'Aristo'nun da belirttiği gibi, dünyanın küresel mali piyasalardaki istikrarsızlığı ve verimsizliği azaltacak yeni bir kuruma, Küresel Merkez Bankası'na (Uluslararası Takas Bankası) ihtiyacı bulunmakta.

Bu banka para basmayacak, ancak uluslararası bir rezerv oluşturacak, böylece ülkeler kendi paralarıyla ticari ve mali işlemler yapabilecekler. Var olan sistemde doların küresel ekonominin temel para birimi haline gelmesi eşit olmayan bir sistemi yaratmakta. Borçlu ülkeler ihracatta başarılı olup, döviz rezervlerini artırsalar bile bu rezervlerini spekülatörler tüketmekte.

Dünya Ticaret Örgütü, önceliği sürekli büyümeye dayanan bir uluslararası ticaret hedefine değil, tüm insanların ekonomik ve ekolojik güvenliğini artırmak hedefine vermeli. Küresel çevre standartları yeni BM sistemi içindeki bir örgüt tarafından belirlenmeli. Dünya Ticaret Örgütü de BM sistemi içinde bu standartları uygulatan ve denetleyen bir örgüt durumuna getirilmeli.

Uluslararası Küreselleşme Forumu Yönetim Kurulu üyesi Tony Clarke'ın işaret ettiği gibi, uluslararası sermayenin kamu yararına denetimi Dünya Ticaret Örgütü'nün görevi içinde olmalı. Yerel toplulukların yararına yatırımları canlandıracak ve sermayenin demokratik kontrolünü sağlayacak alternatif yatırım kurallarını içeren, büyük işletmeleri yasal kurallara bağlayacak bir Alternatif Yatırım Anlaşması önerilmekte.

Yine Halifax İnisiyatifi'nin öncülerinden olan Robin Round, uluslararası mali işlemlerde 'Tobin Vergisi'nin uygulanmasını önermekte. Kontrolsüz yatırım, küresel ekonomiyi spekülatörlerin anında kâr peşinde koştukları ve sonuçların görmezden gelindiği bir kumarhaneye çevirmiş durumda. Bu nedenle mali spekülasyondan vergi alınması küresel piyasaların istikrara kavuşmasını ve küresel kalkınma için gerekli fonların oluşmasını sağlayacağı düşünülmekte.

Uluslararası mali piyasalarda her gün 1.5 trilyon dolar işlem görmekte. Bu miktarın % 95'i döviz değerleri ve faiz oranlarındaki oynamalarla ilgili. Bahisçiler her durumda kazanmakta. Uluslararası yatırım bankaları bu oyunda çok kazanmakta, ülkelerin ve insanların büyük çoğunluğu ise yıkıma uğramakta. Nobel ödüllü iktisatçı James Tobin'in önerdiği bu vergi (% 1'in yarısından az), spekülatif ticaret çok küçük marjlar üzerinden gerçekleştiğinden spekülasyon isteğini de ortadan kaldıracak.

Kuşkusuz küresel sistemin yeniden tasarlanması sistemden yararlananlarca gerçekleştirilmeyecek. Sivil inisiyatiflere öncülük görevi düşmekte. Küresel sistemi ve özellikle ekonomiyi yönetenlerin küçük bir azınlığı temsil ettiğinin farkına varıldıkça değişim doğrultusunda baskı artacak.

Dünyanın çeşitli bölgelerindeki önemli toplumsal hareketleri, yoksulluğun ortadan kaldırılması ve kalıcı bir dünya barışının sağlanması ortak hedef ve kararlılığında, yani insan ve doğayı temel alan bir eksende birleştirmek için büyük bir hamleye ihtiyaç duyulmakta. Avrupa Birliği ne yazık ki böyle bir ekseni oluşturabilecek bir açılım olma yeteneğini gösterememiş durumda.

BM Genel Kurulu'nun tavsiye organı olmaktan çıkartılarak bir parlamento gibi çalışır ve çoğunlukla bağlayıcı kararlar alan bir organ durumuna getirilmesi, ayrıca Güvenlik Konseyi'nin yürütme organı durumuna getirilip sürekli üyeliklerin kaldırılarak bu organın üyesi olacak ülkelerin 4 yıl için Genel Kurul'ca seçilmesi demokratik bir yapılanma için önkoşul.

Küreselleşmenin ancak dünyada demokratik bir üst yapılanma sonucu alınacak siyasi kararlarla adil sonuçlar doğurabileceği açık. BM rejiminin demokratikleşmesiyle birlikte uluslararası ekonomik örgütlerin de (IMF, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü gibi) demokratik BM rejimi içine alınması gerekmekte.

Silahsızlanma BM rejiminin en önemli meselesi. Kuşkusuz BM Güvenlik Meclisi sürekli üyelerinin silahsızlanması gelişmekte olan ülkelerin silahsızlandırılmasından daha önemli. Gelişmekte olan ülkelere silahları, konvansiyonel, biyolojik, kimyasal, nükleer silah teknolojilerini satan bu ülkeler.

O halde güçlü ülkelerin silahsızlanması ve dünya kaynaklarının insana ve doğaya yönlendirilmesi ancak dünyada yeni bir demokratik yapılanmanın kurulmasıyla mümkün. BM rejiminin demokratikleşmesi bunun için önemli.

Dünya üzerinde doğa ve insanlık için tehlike oluşturacak bir duruma müdahalede bulunmak gerektiğinde bunun kararını BM Parlamentosu alacak, yapısında yer alan örgütleri harekete geçirecek, çatışma durumlarında BM Barış Gücü'nü kullanabilecek, NATO gibi taraf askeri örgütlere gerek kalmayacaktır.

Kurnaz, açgözlü, meraklı, becerikli Sapiens kendi dışındaki türleri yok ederken, kendi yarattığı adalet, eşitlik, özgürlük, estetik, etik gibi değerlere yönelerek yeni bir küresel sistemi inşa edebilecek mi?

NELER SÖYLENDİ?
@
Ümit Kardaş

Ümit Kardaş

DİĞER YAZILARI AİHM kararları ışığında 'Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma' suçu 29-06-2022 22:19 Hayat, ölüm ve gölgemiz 23-06-2022 00:04 Barışsever ve özgürlükçü bir hukuk ihtiyacı 16-06-2022 04:08 Zihniyet ikliminde bir çıkmaz: Kısırdöngüde debelenen Türkiye 07-06-2022 02:55 Halife Sultan II. Abdülhamid 30-05-2022 22:58 Adığe (Çerkez) Katliamı 25-05-2022 02:47 Gerçekdışının karşısındaki güç: Sevgi 21-05-2022 02:24 Otokratik rejimin ceza kanunundaki aygıtları 15-05-2022 01:45 Adaletin yitiminde son nokta: Kavala davası 30-04-2022 23:56 İlerleme yanılgısı: Kadim bilgeliğin yolu 24-04-2022 02:38 Küresel sistemi yeniden tasarlamak 18-04-2022 22:22 Çingene medeniyeti 13-04-2022 04:34 Küreselleşmenin bencil aktörleri: Çöküşe giden yol 08-04-2022 01:40 Duvarları yıkabilecek miyiz? 01-04-2022 05:31 Süpürenler ve süpürülenler 24-03-2022 00:50 Dünya: Hassas kalplerin cehennemi 14-03-2022 21:05 Yeni bir dünya inşası-2: Rusya rol alabilir mi? 08-03-2022 01:41 Yeni bir dünya inşası: Madalyonun iki yüzü 06-03-2022 00:47 Türkiye Mahkemesi Nihai Raporu: İşkence 24-02-2022 01:44 Birlikte yapabiliriz! 16-02-2022 02:27 Türkiye Mahkemesi nihai mütalaası: 'Yargı bağımsızlığı ve adalete erişim' 09-02-2022 02:51 Kalıcı istisna hali: Hukuksuzluğun normalleşmesi 30-01-2022 01:25 Şiddetin sıradanlaşması 23-01-2022 22:31 İnsanın güçle sınanması 16-01-2022 01:46 Siyaset-bürokrasi-mafya-organize suç örgütü döngüsü 05-01-2022 01:29 Hukukun askıya alınması 29-12-2021 04:15 Yükseltin vicdanınızı! 20-12-2021 03:08 Bırakın adalet yerini bulsun... 12-12-2021 00:57 Düşüncenin erotikleşmesi 06-12-2021 01:06 Akıldışılığın büyüsüne kapılmak 27-11-2021 03:23 Dekadans: Çöküş! 19-11-2021 02:38 Alevilik (8): Başat kimliğin yarattığı çıkmaz 15-11-2021 01:36 Alevilik (7): Ayrı bir inanç sistemi mi? 09-11-2021 05:30 Alevilik (6): Devletin değişmeyen politikası 04-11-2021 02:22 Tekçi Cumhuriyet'ten Çoğulcu Demokrasi'ye 30-10-2021 01:30 Alevilik (5): 18-19. yüzyıl katliamlar zinciri 25-10-2021 01:13 Alevilik (4): Yeniçerilikle ilişkisi bağlamında Bektaşilik 18-10-2021 01:50 Alevilik (3): 15–16. Yüzyıl: 'Kıyım dönemi' 13-10-2021 00:48 Alevilik (2): Babai Ayaklanması 04-10-2021 01:05 'Turkey Tribunal' ('Türkiye Mahkemesi') 30-09-2021 01:53 Alevilik (1): Aleviliğin oluşum süreci 23-09-2021 23:26 "Tekçi-Otokratik" rejimin simgesi: Diyanet İşleri Başkanlığı 19-09-2021 02:56 12 Eylül'ün simgesi: Diyarbakır Cezaevi 13-09-2021 01:28 "Eylül" 09-09-2021 02:18 Kürtler (13): Talepler - Yeni bir inşa için öneriler - 2 04-09-2021 03:07 Kürtler (12): Yeni bir inşa için öneriler 30-08-2021 04:01 Kürtler (11): Yüzleşme-Müzakere-Uzlaşma-İşbirliği ihtiyacı 22-08-2021 03:22 Kürtler (10): Devlet iktidarının hedefindeki HDP 15-08-2021 03:28 Kürtler-9: Taleplerin siyasallaşmasını engelleme süreci 09-08-2021 02:59 Kürtler (8): 1980 Askeri Darbesi'ne uzanan süreç 01-08-2021 04:19 Kürtler (7): Dersim'den "Tunç Eli"ne 25-07-2021 02:47 Kürtler (6): Ağrı İsyanı'ndan Zilan katliamına! 18-07-2021 00:53 Kürtler (5): Takrir-i Sükûn rejimine geçiş 12-07-2021 01:44 Kürtler (4): 1922-1924 04-07-2021 02:57 Kürtler (3): 1916-1923 26-06-2021 03:47 Kürtler (2): 19. yüzyıl 21-06-2021 03:38 Kürtler (1): 16-18. yüzyıl 15-06-2021 03:55 Çağdaş tiranlığın terör yönetimi 04-06-2021 02:12 Organize suç örgütlenmesi bağlamında mafya 27-05-2021 02:20 "Bir daha asla!" diyebilmek için - 3 17-05-2021 02:15 "Bir daha asla!" diyebilmek için - 2 08-05-2021 01:09 "Bir daha asla!" diyebilmek için 30-04-2021 23:10 İnsanın hangi hali? 22-04-2021 01:25 Mağdurların empati ittifakı 02-04-2021 01:46 "Dil"den "Gönül"lere akmak! 18-03-2021 01:51 Kanımla düşünüyorum! / Hermann Göring 10-03-2021 02:59 Yeni anayasa inşa sürecinin açmazları 17-02-2021 21:49 Üniversitenin misyonu 09-02-2021 00:28 Türk anayasaları bağlamında yasama-yürütme dengesi 02-02-2021 02:23 Güçlendirilmiş parlamenter sistem ne anlama geliyor? 28-01-2021 04:03 Öteki korkusundan kurtulmak için: Kendi uçurumuna atlamak 19-01-2021 04:58 Sıfırdan Anayasa İnşası: Yeni Anayasa Platformu (YAP) örneği 14-01-2021 04:00 "Küresel eril sistem"in mağdurları: Kadınlar 08-01-2021 04:19 Çok dilli - çok bölgeli anayasa: Güney Afrika anayasası 31-12-2020 03:32 Sıfırdan anayasa inşası: Güney Afrika örneği 22-12-2020 01:59 Tabula Rasa: Sıfırdan anayasa inşası 13-12-2020 05:11 Kayyım atamaları bağlamında 1921 Anayasası 08-12-2020 23:49 Anayasacılık: Batı-Osmanlı anayasa hareketleri 30-11-2020 04:56 Sistemin saldırısı karşısında direniş odağı: Aşk 12-11-2020 23:30 Empati ihtiyacı 29-10-2020 00:11 'Çok Kalpli Asi' 14-10-2020 22:23 Eylül’le gelen 29-09-2020 02:20 Tercihiniz; otokrasi mi, demokrasi mi? 16-08-2020 01:09 Hukukun işlevi 07-08-2020 01:12 Barbarlığın son noktası: Çocuklarına kavuşamadan ölen anneler! 30-07-2020 04:12 Vandalizmin kurumlaşmış hali: Cezasızlık pratiği 24-07-2020 02:55 Beton avluların çocukları: Anne! Toprak ne demek? 14-07-2020 00:38 Medeniyetsizlik: Boğulan adalet 08-07-2020 01:11 Meşruiyet: Temel mutabakat – Kamusal müzakere 26-06-2020 03:03 Frenlenemeyen iktidar sorunu 18-06-2020 02:14 Bu kaçıncı Cumhuriyet! 09-06-2020 19:56 İslam'ın siyasetle serüveni: Milliyetçiliğe savrulma 02-06-2020 02:24 Devlet: Güç ve çıkar çatışmalarının alanı 23-05-2020 02:04 Sürgünün trajedisi: Toprağın tadını özlemek 16-05-2020 22:03 Devletin emrindeki din: Diyanet İslam'ı 12-05-2020 02:19
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Adana Demirspor00
  • 2Alanyaspor00
  • 3Antalyaspor00
  • 4Başakşehir FK00
  • 5Beşiktaş00
  • 6Fatih Karagümrük00
  • 7Fenerbahçe00
  • 8Galatasaray00
  • 9Gaziantep FK00
  • 10Giresunspor00
  • 11Hatayspor00
  • 12İstanbulspor00
  • 13Kasımpaşa00
  • 14Kayserispor00
  • 15Konyaspor00
  • 16MKE Ankaragücü00
  • 17Sivasspor00
  • 18Trabzonspor00
  • 19Ümraniyespor00
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Türkiye'de erken seçim ihtimali var mı?
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
webmaster forum