DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Varol McKars
Varol McKars
Giriş Tarihi : 23-06-2021 03:34
Güncelleme : 27-06-2021 01:02

Kanada Genel Valisi: COVID-19'un içinde patlayan ayrı bir kriz

Başlangıçta seçim ve atama çok doğal görünüyordu. Kraliçe Elizabeth, Başbakan Justin Trudeau'nun önerisini benimseyerek 2017 yılında saygın bir bilim insanını Kanada'nın 29. genel valisi olarak atamakta tereddüt göstermedi. Ancak aradan geçen yaklaşık dört yılda işler değişti ve Birleşik Krallık'ın Kanada'daki temsilcisi Julie Payette, 21 Ocak 2021 tarihinde görevinden istifa etti. Bu istifa Kanada için hiç alışılmış bir durum değildi. Hele ülke, tüm dünyada en büyük sorun olan Covid-19 krizinin göbeğinde iken.

Bu onur verici göreve atanana kadar, mühendis, bilim insanı ve astronot olarak Kanada'ya hizmet etmiş olan Payette, toplumu şaşırtarak, çalışanlarının taciz şikâyetleri üzerine başbakanlık ofisinin açtığı soruşturmanın sonucunda görevinden istifa etmek zorunda kaldı.

Kanada'nın TRT'si diyebileceğimiz CBC (Canadian Broadcasting Corporation), Genel Vali'nin, çalışanlarını azarladığı, hem makamda, hem de yurtdışı resmi geziler sırasında küçük düşürdüğü ve onların gözyaşlarına boğulmasına yol açacak kadar kötü davrandığına dair haberler yayınlamıştı. Kamuoyunun baskısı da etkili olunca başbakanlık ofisi olarak da tanımlayabileceğimiz; görev yapan ve eski bakanlardan oluşan, federal bürokrasinin tepesindeki "Queen's Privy Council", bağımsız bir firmayı bu iddiaları araştırmakla görevlendirdi. Haftalar süren inceleme ile mevcut ve eski çalışanlarla yapılan görüşmelerin sonucunda bu iddiaların doğruluğu ortaya çıktı. Genel valinin sekreteri ve suçlamaların odağındaki bir başka isim olan Assunta di Lorenzo da görevini bırakmak zorunda kaldı.

Aslında Julie Payette'in bu göreve atandıktan kısa bir süre sonra, 2011'de Maryland'de yaşarken ikinci derece bir saldırıyla suçlandığı ortaya çıktı. Kendisi suçlamayı asılsız olarak nitelendirdi ve hükümet bu iddiaların takipçisi olmadı. Payette yine aynı yıl ölümcül bir vur-kaç kazasına karışmış olsa da dava dosyası, polis soruşturması sonrasında suçlama olmaksızın kapatıldı. Bu durum sonradan, medyanın ve muhalefetin Başbakan Trudeau'yu eleştirmesine yol açtı.

Toronto Üniversitesi siyaset bilimi profesörlerinden Nelson Wiseman, Kanada tarihinde bir genel valinin istifa etmesinin daha önce bir örneği olmadığını ve Julie Payette'in bu iddialar ortaya çıktığında, aylar öncesinden istifa etmesi gerektiğini belirtti.

Parlamenter bir demokrasi ve aynı zamanda anayasal bir monarşi olan Kanada'da, genel vali, Büyük Britanya İmparatoru'nun ve son altmış küsur yılda da Kraliçe Elizabeth'in ülkedeki temsilcisi olan bir makam. Görev ve sorumlulukları itibariyle törensel ve sembolik bir rol oynasa da genel vali, ülkenin devlet başkanı konumunda. Daha doğrusu, devletin başı olan İngiliz monarşisisinin ülkedeki temsilcisi. Hükümetin başı ise, seçilmiş başbakan olarak bugün Justin Trudeau.

Mevcut sistemde aynı zamanda İngiliz Milletler Topluluğu'nun başı olan Kraliçe Elizabeth, Kanada Başbakanı'nın önerisiyle ve aslında süresiz olarak bir genel vali atamakta. Kâğıt üzerinde kural bu olsa da Kanada genel valisinin görevinin beş yıl ile sınırlı olması yerleşmiş bir gelenek. 1959'dan bu yana, genel valilerin dönüşümlü olarak Anglofon (anadili İngilizce olan) ve Frankofon (anadili Fransızca olan) kökenli kişiler olması da bir geleneğe dönüşmüş bulunuyor. Gerçi son yirmi yılda görev yapan tüm genel valiler, her iki dili de anadili gibi konuşabiliyor.

Bu yazıyı kaleme aldığımız 2021 yılı haziran ayı itibariyle Kanada, daha önce hiç yaşamadığı bir krizin içinden henüz çıkabilmiş değildi. Julie Payette'in daha önce görülmemiş bir skandal sonucunda görevinden ayrılmasından sonra, yeni bir genel vali atanması, özellikle Başbakan Trudeau açısından hata kaldırmayacak bir sürece dönüşmüş bulunuyor. Bu görevi geçici olarak ve 3 Ocak tarihinden beri, Richard Wagner yürütüyor. Wagner, aynı zamanda Kanada Anayasa Mahkemesi'nin (Surpreme Court) 18. Başkanı. Wagner vekâleten yürüttüğü bu görevde genel vali değil ve yönetici (administrator) unvanını kullanıyor.

Kanada'da genel valilik makamının tarihi, ülkenin bir Fransız kolonisi olduğu, 16. ve 17. yüzyıla kadar uzanıyor ve Fransa Krallığı'nın atadığı valiler ile başlıyor. 18. yüzyılın ortalarında Fransızları yenip ülkenin kontrolünü ele geçiren İngilizler, bu geleneği 18. ve 19. yüzyılda da sürdürdüler. Bu bağlamda genel valilik, Kanada'daki en eski makam ve kurum. Ancak dönemler itibariyle değişiklikler geçirmiş. Genel valilik bugünkü konumuna, 1867'de Kanada konfederasyonunun kuruluşuyla kavuştu ve değişen siyasi koşulların getirdiği değişimler bugüne kadar devam etti.

1931'e kadar Kanada Genel Valisi, Britanya hükümetini temsil etmiş olsa da, bu yıl Britanya Parlamentosu'nun onaylandığı Westminster Düzenlemesi (Statute of Westminster) ile dominyonlar özerk ve eşit bir statüye sahip oldu.

1982 Anayasası uyarınca, genel valilik makamını etkileyecek herhangi bir anayasa değişikliği, her eyalet meclisinin ve Kanada Parlamentosu'nun oybirliğiyle kabulünü gerektiriyor.

Payette'in istifası, genel valilik makamının mercek altına alınması ve sorgulanması için de bir neden oluşturdu. Mevcut yasaya göre, eski genel valiler yılda 150 bin dolar emekli maaşı alıyor ve yıllık 206 bin dolarlık bir masraf bütçesine sahip. En azından Payette gibi, geride kötü bir miras bırakmış kişilerin bu olanakları kullanması, artık pek çok Kanadalının içine sindirebileceği bir durum değil.

Payette'in istifası, genel vali olsa bile, çalışanlarına kötü davranan bir yöneticinin bunun bedelini ödeyeceğini gösterdi. Bu da Kanada'nın insani ve demokratik değerleri açısından iyi bir örnek ve deneyim olarak kabul edilebilir.

Bir sonraki yazımda bu konuya, ilginç bulacağınızı umduğum başka bilgilerle devam edeceğim. Belki o zamana kadar Kanada'nın yeni genel valisi de atanmış olur.

NELER SÖYLENDİ?
@
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Spor Toto Süper LigOP
  • 1Adana Demirspor00
  • 2Aytemiz Alanyaspor00
  • 3Altay00
  • 4Fraport-TAV Antalyaspor00
  • 5Medipol Başakşehir00
  • 6Beşiktaş00
  • 7Çaykur Rizespor00
  • 8Fatih Karagümrük00
  • 9Fenerbahçe00
  • 10Galatasaray00
  • 11Gaziantep Futbol Kulübü00
  • 12Giresunspor00
  • 13Göztepe00
  • 14Atakaş Hatayspor00
  • 15Kasımpaşa00
  • 16Yukatel Kayserispor00
  • 17İttifak Holding Konyaspor00
  • 18Demir Grup Sivasspor00
  • 19Trabzonspor00
  • 20Helenex Yeni Malatyaspor00
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
ANKET OYLAMA TÜMÜ
Süper Lig'de hangi takım şampiyon olur?
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
webmaster forum